Fundusze Europejskie to środki finansowe pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, których głównym celem jest wsparcie państw członkowskich w rozwoju gospodarczym, społecznym i infrastrukturalnym. Mają one przyczyniać się do zmniejszania różnic rozwojowych pomiędzy krajami i regionami UE, wspierać konkurencyjność gospodarki, a także realizować priorytety wspólnotowe, takie jak transformacja cyfrowa i energetyczno-klimatyczna.
Perspektywy finansowe
Polska korzysta z Funduszy Europejskich od momentu przystąpienia do UE i była beneficjentem kolejnych perspektyw finansowych:
- 2000–2006 – pierwsze doświadczenia, wsparcie głównie w obszarze infrastruktury,
- 2007–2013 – znaczące środki na modernizację dróg, kolei, rozwój gospodarki i kapitału ludzkiego,
- 2014–2020 – rozwój innowacji, cyfryzacji, gospodarki niskoemisyjnej oraz kontynuacja inwestycji infrastrukturalnych,
- 2021–2027 – obecna perspektywa, w której Polska pozostaje jednym z największych beneficjentów, z alokacją ponad 76 mld euro.
Jak przyznawane są środki?
Alokacja środków Funduszy Europejskich odbywa się według ściśle określonych kryteriów, które uwzględniają m.in.:
- poziom PKB per capita – regiony, w których PKB na mieszkańca wynosi mniej niż 75% średniej UE, otrzymują największe wsparcie,
- liczbę ludności – im większa populacja, tym większe potrzeby inwestycyjne w infrastrukturę i usługi publiczne,
- potrzeby infrastrukturalne i społeczne – poziom bezrobocia, dostępność transportu, jakość infrastruktury cyfrowej, potrzeby edukacyjne i zdrowotne.
Co finansują Fundusze Europejskie?
- inwestycje infrastrukturalne (transport, energetyka, ochrona środowiska),
- innowacje i rozwój przedsiębiorstw,
- cyfryzację i e-usługi,
- działania społeczne (rynek pracy, edukacja, zdrowie, integracja),
- rozwój obszarów wiejskich i gospodarki morskiej.
Jak to działa w Polsce (2021–2027)?
Środki Funduszy Europejskich są realizowane poprzez:
- programy krajowe (m.in. FEnIKS, FENG, FERS, FERC, FEPW),
- 16 programów regionalnych – dostosowanych do specyfiki województw,
- instrumenty centralne, takie jak Fundusz Spójności czy Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.
Jakie są główne Fundusze Europejskie w perspektywie 2021-2027?
Do najważniejszych należą: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+), Fundusz Spójności (FS), Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) oraz Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA).
Skąd pochodzą pieniądze w Funduszach Europejskich?
Pieniądze te pochodzą z budżetu Unii Europejskiej, który jest zasilany składkami wszystkich państw członkowskich. Następnie są one redystrybuowane w formie dotacji i innych instrumentów w celu wyrównywania szans rozwojowych w całej Wspólnocie.
Czy “Fundusze Europejskie” i “Fundusze Strukturalne” to to samo?
Termin “Fundusze Strukturalne i Inwestycyjne” (ESI) odnosił się do pięciu głównych funduszy w perspektywie budżetowej 2014-2020. Obecnie częściej używa się szerszego pojęcia “Fundusze Europejskie” w ramach polityki spójności na lata 2021-2027.
